Hoạt động của Hội đồng nhân dân tỉnh Bến Tre ngày càng được nâng cao

Ngày đăng bài: 26/03/2015 | Tác giả: Mộng Ni

Từ đầu nhiệm kỳ đến cuối năm 2014, Hội đồng nhân dân tỉnh đã tổ chức 11 kỳ họp. Công tác chuẩn bị cho các kỳ họp ngày càng có sự chủ động hơn, nội dung ít thay đổi và được chuẩn bị khá chu đáo. Kỳ họp được tổ chức đúng thời gian. Chương trình Kỳ họp có rất nhiều nội dung, được xây dựng, bố trí chặt chẽ, hợp lý theo hướng hạn chế dần việc đọc các văn bản, báo cáo trên hội trường, thay vào đó dành thời gian cho hoạt động thảo luận, trao đổi của các đại biểu. Các báo cáo được đại biểu Hội đồng nhân dân nghiên cứu trước để họp Tổ đại biểu thảo luận và thống nhất chuyển cho Thường trực Hội đồng nhân dân các nội dung còn có ý kiến khác nhau.
Kỳ họp của Hội đồng nhân dân có sự phối hợp chặt chẽ giữa Thường trực Hội đồng nhân dân và Ủy ban nhân dân trong việc quyết định nội dung kỳ họp, cân nhắc đưa vào kỳ họp những nội dung đã được chuẩn bị đầy đủ, có chất lượng theo qui định, nếu nội dung chuẩn bị chưa tốt thì chưa trình ra kỳ họp; sự lãnh đạo sâu sát của Đảng Đoàn Hội đồng nhân dân tỉnh có tính quyết định vì sau cuộc họp Tổ Đại biểu thảo luận tài liệu kỳ họp, ý kiến thẩm tra của các Ban Hội đồng nhân dân tỉnh, Đảng Đoàn Hội đồng nhân dân tỉnh họp xem xét và cho chủ trương giải quyết những vấn đề còn có ý kiến khác nhau để lãnh đạo tốt kỳ họp Hội đồng nhân dân.
Việc ban hành nghị quyết của Hội đồng nhân dân thực hiện theo các quy định của Luật Tổ chức Hội đồng nhân dân và Ủy ban nhân dân năm 2003; Luật ban hành văn bản quy phạm pháp luật của Hội đồng nhân dân, Ủy ban nhân dân  (sửa đổi) được Quốc hội thông qua ngày 03 tháng 12 năm 2004 có hiệu lực kể từ ngày 01 tháng 4 năm 2005 và Quy chế hoạt động của Hội đồng nhân dân năm 2005. Đối với những dự thảo nghị quyết trình không đúng thẩm quyền hoặc chuẩn bị chưa đạt, Hội đồng nhân dân tỉnh không thông qua. Từ cuối năm trước, Hội đồng nhân dân tỉnh thông qua nghị quyết về chương trình xây dựng nghị quyết cho năm sau, làm cơ sở để các cơ quan được phân công soạn thảo đề án, dự thảo nghị quyết chủ động và có đủ thời gian để xây dựng dự thảo nghị quyết theo đúng theo trình tự quy định của pháp luật; các Ban chủ động trong việc tổ chức khảo sát, giám sát phục vụ cho công tác thẩm tra.
Trong quá trình chuẩn bị nội dung kỳ họp, Thường trực Hội đồng nhân dân tỉnh đã chủ động phân công, điều hòa, phối hợp với các Ban Hội đồng nhân dân thực hiện việc thẩm tra các báo cáo, đề án, dự thảo nghị quyết… trình tại kỳ họp, đối với những nội dung liên quan đến nhiều Ban thì giao cho các Ban cùng thẩm tra sau đó Thường trực Hội đồng nhân dân chủ trì họp thông qua. Báo cáo thẩm tra của các Ban Hội đồng nhân dân đã cung cấp những vấn đề cơ bản có tính định hướng, tính phản biện để đại biểu Hội đồng nhân dân xem xét, đánh giá đồng bộ những vấn đề kinh tế-xã hội ở địa phương, nhất là những vấn đề tồn tại, thiếu sót trong công tác chỉ đạo, điều hành, tổ chức thực hiện. Chất lượng các báo cáo thẩm tra là kênh thông tin quan trọng, ý kiến phản biện có giá trị, giúp cho các đại biểu Hội đồng nhân dân nhìn nhận vấn đề một cách khách quan, toàn diện, có thêm căn cứ để tham gia đóng góp ý kiến và quyết định các vấn đề quan trọng tại kỳ họp.  

Hoạt động giám sát của HĐND tỉnh (ảnh Mộng Ni)

Đến cuối năm 2014, Hội đồng nhân dân tỉnh ban hành 158 nghị quyết (trong đó 32 nghị quyết xác nhận kết quả bầu cử các chức danh chủ chốt Hội đồng nhân dân, Ủy ban nhân dân). Phần lớn các nghị quyết của Hội đồng nhân dân tỉnh đều xuất phát từ nhu cầu thực tế, những vấn đề bức xúc của kinh tế, đời sống đặt ra. Một số nghị quyết chuyên đề đã thực sự mang tính đột phá, thúc đẩy phát triển bền vững về lâu dài cũng như trong từng giai đoạn nhất định, góp phần ổn định tình hình an ninh, chính trị, trật tự an toàn xã hội tại địa phương.
Hoạt động chất vấn, lấy phiếu tín nhiệm và tiếp xúc cử tri, giải quyết đơn thư khiếu nại, tố cáo
Kể từ Kỳ họp 4, Hội đồng nhân dân tỉnh đã thực hiện phiên chất vấn và trả lời chất vấn. Phiên chất vấn đã đề cập đến nhiều vấn đề bức xúc của địa phương, được cử tri toàn tỉnh và đại biểu hết sức quan tâm. Phiên chất vấn được xây dựng, chuẩn bị và tổ chức chu đáo, truyền hình trực tiếp cho cử tri trong tỉnh theo dõi, Hội đồng nhân dân tỉnh biểu quyết ban hành nghị quyết về chất vấn và trả lời chất vấn tại Kỳ họp. Các đại biểu chất vấn đã phản ánh thực trạng cuộc sống vào nghị trường, đưa các vấn đề bức xúc của cử tri để các cơ quan nhà nước tìm ra phương pháp giải quyết. Tinh thần, thái độ của người chất vấn và trả lời chất vấn đều thể hiện sự văn minh nghị trường có nhiều tiến bộ, đại biểu và đại diện Ủy ban nhân dân tỉnh, thủ trưởng các sở, ngành đã hợp tác với nhau tìm ra câu trả lời thỏa đáng. Chất lượng chất vấn ngày càng được nâng lên, đại biểu sử dụng hình ảnh qua những đoạn phim ngắn để minh họa cho câu hỏi chất vấn để tăng sức thuyết phục về nội dung chất vấn. Các đại biểu chất vấn và Thường trực Hội đồng nhân dân tỉnh luôn theo dõi việc thực hiện nghị quyết chất vấn và trả lời chất vấn, tổ chức giám sát việc thực hiện nếu xét thấy cần thiết.
Từ đầu nhiệm kỳ đến nay, Hội đồng nhân dân tỉnh tiến hành 02 lần lấy phiếu tín nhiệm đối với người giữ chức vụ Hội đồng nhân dân bầu hoặc phê chuẩn. Kết quả lấy phiếu tín nhiệm có giá trị rất lớn, có thể chưa đạt đến độ chính xác 100% nhưng về cơ bản đã phản ảnh bước đầu kết quả thực hiện nhiệm vụ, quyền hạn và phẩm chất chính trị, đạo đức, lối sống của người được lấy phiếu tín nhiệm đối với tình hình phát triển kinh tế-xã hội của tỉnh, hoạt động giám sát của Hội đồng nhân dân và sự điều hành của Ủy ban nhân dân tỉnh trong thời gian qua. Trước yêu cầu chung và áp lực công việc, mỗi người khi được nắm giữ chức vụ do Hội đồng nhân dân bầu đều mong muốn làm tốt công việc của mình, nhưng để đáp ứng sự mong mỏi của người dân thì đòi hỏi còn phải cố gắng, nỗ lực nhiều hơn nữa.
Tính từ đầu nhiệm kỳ đến cuối năm 2014, Hội đồng nhân dân tỉnh tổ chức 161 Đoàn giám sát thực hiện các nghị quyết của Hội đồng nhân dân theo chương trình giám sát hàng năm về lĩnh vực kinh tế, văn hóa, xã hội, an ninh-quốc phòng, án tồn quá hạn luật định; việc thực hiện các nghị quyết chuyên đề về tài nguyên, khoáng sản, khai thác cát trái phép ở các dòng sông; chương trình mục tiêu quốc gia: kiên cố hóa trường, lớp học, nhà công vụ cho giáo viên, Phòng chống tham nhũng lãng phí, chính sách hỗ trợ xây dựng nhà ở cho hộ nghèo, hộ gia đình chính sách, xây dựng xã nông thôn mới, phòng chống ma túy... Qua giám sát, Thường trực Hội đồng nhân dân tỉnh đã kịp thời nắm bắt được những thuận lợi, khó khăn của các địa phương để kiến nghị với các cơ quan trung ương, với Ủy ban nhân dân tỉnh và các sở, ngành xem xét tháo gỡ, hỗ trợ, cũng như kiến nghị để sửa đổi các cơ chế, chính sách cho phù hợp.
Trước và sau mỗi kỳ họp thường lệ, Thường trực Hội đồng nhân dân tỉnh phối hợp với Ủy ban Mặt trận Tổ quốc Việt Nam tỉnh tổ chức cho đại biểu Hội đồng nhân dân tiếp xúc cử tri. Từ đầu nhiệm kỳ đến cuối năm 2014, đã tổ chức 15 lần tiếp xúc cử tri tại 680 điểm với 55.864 lượt cử tri tham dự (trung bình có khoảng 82 cử tri/điểm tiếp xúc) và có 4.024 lượt cử tri đóng góp ý kiến. Các ý kiến, kiến nghị cử tri đều được Ủy ban nhân dân tỉnh giải trình tại kỳ họp hoặc trả lời bằng văn bản. Sau đó, Thường trực Hội đồng nhân dân tỉnh chủ trương cho Báo Đồng Khởi đăng trên chuyên mục "Trả lời cử tri" và Đài phát thanh - Truyền hình phát trên chuyên mục "Cử tri với Chính quyền" để mọi người được biết.

Hoạt động tiếp xúc cử tri (ảnh Mộng Ni)

Tính đến cuối năm 2014, Thường trực Hội đồng nhân dân tỉnh tiếp 59 lượt công dân, nhận 856 đơn khiếu nại, tố cáo của công dân. Đã xem xét chuyển 482 đơn đến các ngành, địa phương giải quyết theo thẩm quyền; ban hành 32 công văn kiến nghị giải quyết đơn; 18 văn bản trả lời cho công dân; trả và hướng dẫn 80 đơn; lưu 244 đơn (do gửi trùng).
Những tồn tại, hạn chế cần khắc phục
Trong quá trình hoạt động, Hội đồng nhân dân tỉnh vẫn còn một số tồn tại, hạn chế: Các quy định về phân cấp, phân quyền giữa các bộ, ngành cho địa phương chưa rõ ràng thậm chí còn chồng chéo về thẩm quyền của Hội đồng nhân dân với Ủy ban nhân dân. Từ đó việc ban hành nghị quyết Hội đồng nhân dân thường phát sinh nhiều hơn so với nghị quyết Chương trình xây dựng nghị quyết đã đước thông qua từ cuối năm trước. Đôi lúc Hội đồng nhân dân ban hành nghị quyết theo yêu cầu của bộ, ngành nhưng việc thực hiện có khó khăn do thiếu nguồn lực thực hiện.
Một số cơ quan, đơn vị chưa thấy tầm quan trọng của công tác soạn thảo, ban hành văn bản quy phạm pháp luật đối với hoạt động quản lý, điều hành của chính quyền các cấp, cho nên khi soạn thảo văn bản quy phạm pháp luật thiếu rà soát, đối chiếu với quy định của cấp trên; thiếu khâu điều tra, khảo sát, phân tích, đánh giá tình hình thực tế. Đội ngũ cán bộ, công chức làm tham mưu trong công tác xây dựng văn bản quy phạm pháp luật tại một số đơn vị chưa đáp ứng được yêu cầu công việc.
Việc tổ chức lấy ý kiến đóng góp đối với các dự thảo văn bản quy phạm pháp luật nhìn chung chưa đạt yêu cầu, đối tượng lấy ý kiến hẹp, chủ yếu chỉ lấy ý kiến các cơ quan nhà nước, hầu như không tổ chức lấy ý kiến đối tượng là người dân, doanh nghiệp; chất lượng các ý kiến không cao.
Chưa quy định chế tài đối với hoạt động giám sát của Hội đồng nhân dân nên đôi lúc việc thực hiện các kiến nghị giám sát còn chậm. Do đó, nhiều kiến nghị, yêu cầu của các cơ quan dân cử không được các cơ quan chức năng tiếp thu, xử lý kịp thời, triệt để.
Những kiến nghị đề xuất với các cơ quan Trung ương
Qua thực tiễn hoạt động của Hội đồng nhân dân tỉnh từ đầu nhiệm kỳ đến nay và để hoạt động của cơ quan dân cử ngày càng có hiệu quả, kiến nghị Trung ương cần sớm ban hành luật thay thế cho Luật Tổ chức Hội đồng nhân dân và Ủy ban nhân dân, trong đó cần quy định cụ thể và phân biệt rõ thẩm quyền ban hành văn bản quy phạm pháp luật giữa Trung ương với địa phương, giữa Hội đồng nhân dân và Ủy ban nhân dân, giữa Ủy ban nhân dân và Chủ tịch Ủy ban nhân dân để giúp các bên thực hiện tốt chức năng của mình. Ngoài ra, đề nghị nghiên cứu không quy định về thẩm quyền ban hành văn bản quy phạm pháp luật của Hội đồng nhân dân và Ủy ban nhân dân cấp xã; Quy định việc phân cấp ban hành một số chế tài cho chính quyền đia phương để đảm bảo hiệu quả quản lý, cụ thể đề nghị nghiên cứu giao cho Hội đồng nhân dân tỉnh có thẩm quyền ban hành một số chế tài nhất định.
Sớm ban hành luật thay thế Luật Ban hành văn bàn quy phạm pháp luật của Hội đồng nhân dân và Ủy ban nhân dân, trong đó cần làm rõ hơn khái niệm văn bản quy phạm pháp luật; thẩm quyền, nội dung văn bản quy phạm pháp luật của địa phương; quy định rõ việc tổ chức lấy ý kiến góp ý; quy định về trình tự, thủ tục rà soát, hệ thống hóa văn bản quy phạm pháp luật để làm cơ sở pháp lý cho đia phương thực hiện.
Tăng tỷ lệ đại biểu chuyên trách trong các cơ quan dân cử hướng đến việc thực hiện đại biểu dân cử chuyên trách (các ban Hội đồng nhân dân tỉnh mỗi ban có Trưởng ban, Phó Trưởng ban và 01 Ủy viên chuyên trách; Trưởng, Phó hai ban Hội đồng nhân dân cấp huyện hoạt động chuyên trách), không nên thực hiện đại biểu kiêm nhiệm dẫn đến chồng chéo giữa chức năng lập pháp và hành pháp. Có như vậy mới khắc phục và nâng cao hiệu quả hoạt động giám sát nói riêng và hoạt động của cơ quan dân cử, đại biểu dân cử nói chung.
Tách Văn phòng Đoàn đại biểu Quốc hội và Hội đồng nhân dân tỉnh thành 02 cơ quan độc lập là Văn phòng Đoàn đại biểu Quốc hội và Văn phòng Hội đồng nhân dân để tạo thuận lợi cho công tác tham mưu, phục vụ hoạt động của Đoàn đại biểu Quốc hội và Hội đồng nhân dân tỉnh. Về số lượng biên chế của Văn phòng tỉnh tính theo tỷ lệ số lượng đại biểu Hội đồng nhân dân được bầu hoặc theo vị trí việc làm cụ thể mà phân bổ chỉ tiêu, không nên tùy mỗi tỉnh như hiện nay. Cần có quy định số phòng chuyên môn, nhiệm vụ cụ thể tương ứng các lĩnh vực cần tham mưu, phục vụ chuyên sâu như: Phòng Kinh tế- ngân sách, Phòng văn hóa-xã hội, Phòng pháp chế.
Xây dựng hệ thống cơ sở dữ liệu cho địa phương để quản lý văn bản của Hội đồng nhân dân, trao đổi các ý kiến của cử tri với Đại biểu Hội đồng nhân dân cũng như trả lời ý kiến chất vấn của Đại biểu với các cơ quan liên quan./.