Ban kinh tế - ngân sách Hội đồng nhân dân tỉnh khảo sát tình hình quản lý ngân sách cấp xã năm 2019

Ngày đăng bài: 01/06/2020 | Tác giả: Minh Triết

Trong tháng 5 năm 2020, Ban kinh tế - ngân sách Hội đồng nhân dân tỉnh do ông Nguyễn Văn Quới, Trưởng Ban làm Trưởng đoàn đã khảo sát sát tình hình quản lý ngân sách cấp xã đối với 25 xã, phường, thị trấn trên địa bàn các huyện, thành phố. Đoàn làm việc trực tiếp với Sở Tài chính và Ủy ban nhân dân 07 huyện, thành phố, gồm: Thạnh Phú, Mỏ Cày Nam, Bình Đại, Châu Thành, Ba Tri, Giồng Trôm, thành phố Bến Tre, một số xã, thị trấn trên địa bàn; khảo sát qua báo cáo đối với các huyện và xã, phường, thị trấn còn lại.

Đoàn khảo sát làm việc với Ủy ban nhân dân huyện Thạnh Phú. Ảnh: Minh Triết

Qua khảo sát, Đoàn đánh giá Ủy ban nhân dân các huyện, thành phố thực hiện giao dự toán thu, chi ngân sách năm 2019 cho xã, phường, thị trấn (sau đây gọi chung là xã) khá tốt, hầu hết đảm bảo nguyên tắc phù hợp với quy mô phát triển và nhiệm vụ phát triển kinh tế - xã hội của xã; thực hiện tốt những quy định của thời kỳ ổn định ngân sách giai đoạn 2018-2020; giao cân đối ngân sách luôn đảm bảo nguyên tắc nguồn thu được hưởng của xã luôn lớn hơn hoặc bằng chi ngân sách xã. Ủy ban nhân dân cấp xã đảm bảo đúng trình tự, thủ tục lập, giao dự toán, chấp hành chỉ tiêu huyện giao và trình thông qua Hội đồng nhân dân xã theo quy định. Các nguồn thu được Ủy ban nhân dân cấp xã thực hiện thu đúng theo quy định; thực hiện khá tốt nhiệm vụ chi ngân sách, đảm bảo được nội dung chi thường xuyên, chi đầu tư phát triển, ưu tiên chi cho con người, đảm bảo ổn định hoạt động của hệ thống chính trị, góp phần phát triển kinh tế - xã hội của xã.

Tuy nhiên, bên cạnh những kết quả đạt được, việc quản lý ngân sách cấp xã còn những hạn chế cơ bản như sau:

Trong giao nhiệm vụ thu ngân sách xã còn thiếu tính dự báo nguồn thu; những nguồn thu không ổn định của ngân sách xã chưa được phân tích, đánh giá kỹ, vẫn giao chỉ tiêu năm sau cao hơn năm trước, nên vào năm có biến động xấu về nguồn thu, xã thực hiện thu ngân sách không đạt. Việc lập dự toán nguồn thu không sát thực với tình hình phát triển kinh tế - xã hội trong năm và việc quản lý nhà nước ở cấp xã còn khá lỏng lẻo dẫn đến khai thác chưa hết tiềm năng nguồn thu, bỏ sót nhiều nguồn thu như: thu tiền từ sử dụng đất (thuế, phí, lệ phí trước bạ qua việc chuyển quyền sử dụng đất, chuyển mục đích sử dụng đất trái phép); thu xử phạt hành chính trên các lĩnh vực: đất đai, môi trường, xây dựng, an ninh trật tự, an toàn giao thông, thuế môn bài từ hộ gia đình có hoạt động sản xuất, kinh doanh nhỏ, lẻ,… . Hội đồng tư vấn thuế cấp xã ở hầu hết các nơi chưa được quan tâm củng cố, chất lượng hoạt động chưa tốt. Việc lập nhiệm vụ chi cũng chưa đầy đủ, dẫn đến phát sinh nhiệm vụ chi ngoài dự toán trong cân đối ngân sách xã, xã bị lúng túng do không có nguồn chi.

Một bộ phận lớn xã, phường, thị trấn thực hiện chưa tốt các nhiệm vụ chi theo Nghị quyết của Hội đồng nhân dân tỉnh giao, có xã có chi nhưng chi không đủ và còn nhiều xã không chi do thu không đủ chi đối với các chính sách: hỗ trợ kinh phí đối với Ủy ban Mặt trận Tổ quốc Việt Nam cấp xã và Ban Công tác Mặt trận ấp, khu phố để thực hiện Cuộc vận động “Toàn dân đoàn kết xây dựng nông thôn mới, đô thị văn minh” theo Nghị quyết số 05/2018/NQ-HĐND ngày 06 tháng 7 năm 2018; chi quà tặng chúc thọ, mừng thọ người cao tuổi thọ 70, 75 tuổi theo Nghị quyết số 09/2019/NQ-HĐND ngày 03 tháng 7 năm 2019; chi hỗ trợ thường xuyên đối với Đội trưởng, Đội phó đội dân phòng theo Nghị quyết số 02/2016/NQ-HĐND ngày 03 tháng 8 năm 2016; chi chế độ, chính sách cho lực lượng bảo vệ dân phố của phường, thị trấn nơi bố trí lực lượng công an chính quy, …

Còn một số xã do ngay từ đầu năm không lập dự toán chi cho Hội nghị nửa nhiệm kỳ của cấp ủy xã và Đại hội các đoàn thể, nên phát sinh chi ngoài dự toán và thực hiện chi từ nguồn chi không đúng quy định (kinh phí chi cho đại hội các đoàn thể được lấy từ nguồn kinh phí khoán của đơn vị và xã hội hóa).

Hầu hết Ủy ban nhân dân xã, phường, thị trấn chưa tăng cường xử phạt hành chính theo thẩm quyền trên các lĩnh vực vừa nhằm ổn định trật tự xã hội, vừa có nguồn thu khác cho ngân sách xã. Quản lý chưa tốt đất công ích, đất công khai thác chưa tốt, nguồn hoa lợi công sản này dẫn đến thất thoát nguồn thu và lãng phí tài nguyên.

Trong suốt thời kỳ ngân sách từ năm 2016 đến nay, ở hầu hết các xã, phường, thị trấn việc tăng trưởng nguồn thu thì có, nhưng phát sinh nguồn thu mới bền vững cho ngân sách xã thì không do lãnh đạo xã chưa quan tâm đến việc phát hiện tiềm năng, khơi dậy tiềm năng phát triển kinh tế để tạo thêm nguồn thu mới cho ngân sách xã. Năng lực, kỹ năng quản lý, điều hành ngân sách của Chủ tịch Ủy ban nhân dân xã và sự tham mưu của kế toán ngân sách xã ở nhiều xã nông thôn còn nhiều hạn chế.

Việc kiểm tra, hướng dẫn, thanh tra việc chấp hành ngân sách của huyện đối với xã thiếu thường xuyên. Số lượng xã mất cân đối ngân sách còn nhiều, tỷ lệ phân chia phần trăm (%) để lại xã, phường, thị trấn còn khá lớn, thường trên 60%. Ngân sách huyện, thành phố chi bổ sung cân đối cho ngân sách xã còn phổ biến.

Kiến nghị

Để thực hiện tốt hơn nhiệm vụ quản lý nhà nước trên lĩnh vực ngân sách cấp xã, Đoàn khảo sát kiến nghị Sở Tài chính tăng cường thanh tra, kiểm tra công tác quản lý ngân sách đối với các huyện, thành phố; tập huấn nâng cao kỹ năng quản lý, điều hành ngân sách cho lực lượng công chức chuyên môn các huyện, thành phố. Đồng thời, thống nhất với Kho bạc Nhà nước việc hướng dẫn các nội dung: chi tiền ăn cho người có hưởng lương từ ngân sách nhà nước khi dự các kỳ họp, phiên họp Hội đồng nhân dân; chi khen thưởng, chi đào tạo cho cán bộ cấp xã; chi công tác phí cho các chức danh không chuyên trách xã nhằm đảm bảo tính thống nhất thực hiện trên phạm vi toàn tỉnh.

Đối với Ủy ban nhân dân các huyện, thành phố, cần tăng cường lãnh đạo Ủy ban nhân dân cấp xã thực hiện tốt các nhiệm vụ quản lý nhà nước; nuôi dưỡng, phát triển nguồn thu; thu đúng, thu đủ các nguồn thu vào ngân sách theo quy định của pháp luật. Củng cố, kiện toàn Hội đồng tư vấn thuế cấp xã để thực hiện tốt nhiệm vụ thu thuế, xử lý nợ đọng thuế; phòng, chống tiêu cực trong công tác thuế.

Đối với Ủy ban nhân dân các xã, phường, thị trấn, Đoàn kiến nghị việc lập dự toán cho năm ngân sách đúng theo các mẫu biểu ban hành kèm theo Thông tư số 344/2016/TT-BTC, dự báo đầy đủ, đúng thực tế, không để phát sinh nhiệm vụ chi ngoài dự toán trong chi cân đối ngân sách xã. Trên cơ sở nhiệm vụ dự toán giao, Chủ tịch Ủy ban nhân dân cấp xã thực hiện thu đúng, thu đủ các nguồn thu vào ngân sách, tăng cường công tác quản lý nhà nước để khai thác tốt các nguồn thu từ sử dụng đất như: thuế, phí, lệ phí trước bạ, nguồn thu hoa lợi, công sản khác; nguồn thu từ xử phạt hành chính trên các lĩnh vực đất đai, môi trường, xây dựng, an ninh trật tự, an toàn giao thông, thu thuế môn bài,….

Lãnh đạo thực hiện tốt nhiệm vụ phát triển kinh tế - xã hội, tạo môi trường thuận lợi để phát triển doanh nghiệp, cơ sở sản xuất kinh doanh trên địa bàn, tạo ra nguồn thu mới, nuôi dưỡng nguồn thu, góp phần vào tăng trưởng phát triển ngân sách xã, phường, thị trấn bền vững.

Quan tâm thực hiện tốt các nhiệm vụ chi mà Nghị quyết của Hội đồng nhân dân tỉnh đã giao trách nhiệm chi từ ngân sách xã, đảm bảo nguồn chi hỗ trợ cho hoạt động của các đoàn thể xã hội (Hội Chữ thập đỏ, Hội Người cao tuổi, Hội Thanh niên xung phong,…), gắn với nhiệm vụ Nhà nước giao./.

Bài, ảnh: Minh Triết