Thường trực HĐND tỉnh Bến Tre đã có nhiều ý kiến đóng góp đối với dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật ban hành văn bản quy phạm pháp luật

Ngày đăng bài: 31/01/2019 | Tác giả: Vĩnh Hạ

Các trường hợp được phép ban hành thủ tục hành chính trong Luật ban hành VBQPPL là vấn đề được nhiều địa phương quan tâm (ảnh: Vĩnh Hạ)

Qua hơn 03 năm triển khai thực hiện các quy định của Luật ban hành văn bản quy phạm pháp luật năm 2015, công tác xây dựng và ban hành văn bản quy phạm pháp luật tại các địa phương đã đạt được những kết quả nhất định. Theo đó, trình tự, thủ tục xây dựng và ban hành văn bản quy phạm pháp luật tại Hội đồng nhân dân, Ủy ban nhân dân các cấp dần đi vào nền nếp; hệ thống văn bản quy phạm pháp luật đã điều chỉnh cơ bản các mặt của đời sống chính trị, kinh tế - xã hội, an ninh - quốc phòng và phù hợp với tình hình thực tế của địa phương. Các văn bản ban hành được triển khai thực hiện thống nhất từ tỉnh đến cơ sở có tác động rất lớn, tạo hành lang pháp lý trong việc bảo đảm hoạt động hiệu quả của bộ máy nhà nước góp phần nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước ở địa phương. Sự ra đời của Luật ban hành văn bản quy phạm pháp luật năm 2015 cũng đã khắc phục những chồng chéo, trùng lắp trước đây khi tồn tại cùng lúc 02 văn bản Luật hướng dẫn việc xây dựng và ban hành văn bản quy phạm pháp luật là Luật ban hành văn bản quy phạm pháp luật của Hội đồng nhân dân và Ủy ban nhân dân năm 2004 và Luật ban hành văn bản quy phạm pháp luật năm 2008; từ đó, đã giúp việc ban hành văn bản quy phạm pháp luật của địa phương được tiến hành một cách chặt chẽ và thống nhất.

Tuy nhiên, qua thực tế triển khai thực hiện, Luật ban hành văn bản quy phạm pháp luật năm 2015 cũng đã bộc lộ nhiều tồn tại, hạn chế như: Công tác phối hợp giữa các cơ quan trong quá trình chỉnh lý một số dự án luật, pháp lệnh còn hạn chế nên dẫn đến một số sai sót trong thực tế áp dụng, việc quy định lập đề nghị xây dựng văn bản theo quy trình chính sách chưa phù hợp trong một số trường hợp, việc quy định về ban hành thủ tục hành chính trong văn bản quy phạm pháp luật trong Luật ban hành văn bản quy phạm pháp luật năm 2015 chưa phù hợp với thực tế quản lý nhà nước tại một số địa phương,…

Nhận thấy được thực trạng trên, Nghi quyết số 57/2018/QH14 ngày 08 tháng 6 năm 2018 của Quốc hội đã đưa dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật ban hành văn bản quy phạm pháp luật vào Chương trình xây dựng luật, pháp lệnh năm 2019; đồng thời, tại Quyết định số 792/QĐ-TTg ngày 28 tháng 6 năm 2018 của Thủ tướng Chính phủ về phân công cơ quan chủ trì soạn thảo, thời hạn trình các dự án luật được điều chỉnh trong Chương trình luật, pháp lệnh năm 2018, các dự án luật thuộc Chương trình xây dựng luật, pháp lệnh năm 2019 đã phân công Bộ Tư pháp chủ trì phối hợp với các bộ, cơ quan ngang bộ, địa phương và các cơ quan có liên quan tiến hành xây dựng dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật ban hành văn bản quy phạm pháp luật. Theo đó, Bộ Tư pháp đã xây dựng dự án Luật sửa đổi, bổ sung Luật ban hành văn bản quy phạm pháp luật gửi các cơ quan có liên quan tham gia đóng góp ý kiến.

Dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật ban hành văn bản quy phạm pháp luật dự kiến sẽ điều chỉnh các nội dung chính sau đây:

Một là quy định cụ thể, trực tiếp hơn về bảo đảm sự lãnh đạo của Đảng trong công tác xây dựng và ban hành văn bản quy phạm pháp luật. Quy định này nhằm thể chế hóa các chủ trương, đường lối của Đảng một cách kịp thời trong văn bản của các cơ quan nhà nước và tạo sự thống nhất các chính sách trong văn bản của chính quyền với các chủ trương, đường lối trong văn bản của Đảng.

Hai là xác định rõ trách nhiệm của cơ quan trình dự án luật, pháp lệnh trong quy trình Quốc hội, Ủy ban Thường vụ Quốc hội trong việc xem xét, thông qua dự án luật, pháp lệnh nhằm tăng cường trách nhiệm và nâng cao hiệu quả phối hợp giữa các cơ quan có liên quan trong quá trình chỉnh lý dự thảo luật, pháp lệnh, khắc phục các sai sót trong việc ban hành luật, pháp lệnh trong thời gian qua.

Ba là sửa đổi một số quy định chưa phù hợp trong Luật ban hành văn bản quy phạm pháp luật năm 2015, cụ thể:

- Xác định lại cho hợp lý hơn các văn bản phải lập đề nghị xây dựng theo quy trình chính sách.

- Quy định hợp lý hơn việc xây dựng và ban hành văn bản quy phạm pháp luật theo trình tự, thủ tục rút gọn.

- Quy định sát thực tế hơn về việc ban hành thủ tục hành chính trong văn bản quy phạm pháp luật.

 

 Để việc đóng góp ý kiến đối với dự án Luật được thực hiện một cách toàn diện và đạt chất lượng, ngày 15 tháng 01 năm 2019, Thường trực Hội đồng nhân dân tỉnh đã tổ chức cuộc họp lấy ý kiến góp ý dự án Luật với thành phần là các thành viên Thường trực Hội đồng nhân dân tỉnh, các Phó Trưởng Ban Hội đồng nhân dân tỉnh Hội đồng nhân dân tỉnh, lãnh đạo Văn phòng Hội đồng nhân dân tỉnh, Văn phòng Ủy ban nhân dân tỉnh, Sở Tư pháp và đại diện Thường trực Hội đồng nhân dân các huyện, thành phố. Sau khi trao đổi, thống nhất ý kiến với các cơ quan có liên quan, Thường trực Hội đồng nhân dân tỉnh đã có nhiều ý kiến đóng góp đối với dự án Luật sửa đổi, bổ sung, trong đó có một số nội dung đáng chú ý như sau:

- Về quy định thủ tục hành chính trong văn bản quy phạm pháp luật: Theo khoản 4, Điều 14 của Luật hiện hành thì chỉ được quy định thủ tục hành chính trong trường hợp được giao trong luật. Theo dự án Luật sửa đổi thì được bổ sung nội dung quy định thủ tục hành chính trong trường hợp quy định về biện pháp có tính chất đặc thù phù hợp với điều kiện phát triển kinh tế - xã hội của địa phương theo quy định tại khoản 4 Điều 27 của Luật này. Việc bổ sung này là rất phù hợp với nhu cầu, nguyện vọng của địa phương, do trong thời gian qua, Hội đồng nhân dân tỉnh đã ban hành một số Nghị quyết có tính chất đặc thù, nhưng còn vướng mắc về việc quy định thủ tục hành chính để thực hiện.

Tuy nhiên, quy định “được giao trong luật” còn bất cập. Thực tế, có trường hợp văn bản quy phạm pháp luật của Trung ương dưới Luật (như Nghị định của Chính phủ, Quyết định của Thủ tướng Chính phủ, Thông tư của Bộ trưởng, Thủ trưởng cơ quan ngang Bộ) giao địa phương quy định một số nội dung cần thiết phải ban hành thủ tục hành chính để triển khai, nếu Hội đồng nhân dân tỉnh, Ủy ban nhân dân tỉnh quy định thủ tục hành chính sẽ trái với quy định của Luật ban hành văn bản quy phạm pháp luật, nếu không quy định sẽ dẫn đến việc triển khai tùy tiện, không thống nhất, không minh bạch trong thực hiện các chính sách.

Do đó, Thường trực Hội đồng nhân dân tỉnh đề nghị cơ quan soạn thảo xem xét mở rộng thẩm quyền ban hành thủ tục hành chính cho các cơ quan nhà nước tại địa phương, cụ thể đề nghị sửa đổi, bổ sung nội dung tại khoản 4 Điều 14 thành: “… nghị quyết của Hội đồng nhân dân cấp xã, quyết định của Ủy ban nhân dân cấp xã trừ trường hợp được giao trong văn bản quy phạm pháp luật của cơ quan nhà nước cấp trên hoặc trong trường hợp quy định về biện pháp có tính chất đặc thù phù hợp với điều kiện phát triển kinh tế - xã hội của địa phương theo quy định tại khoản 4 Điều 27 của Luật này”.

- Về lập danh mục văn bản quy định chi tiết: Tại khoản 12 Điều 1 (trang 9) dự án Luật (sửa đổi Điều 82 Luật ban hành văn bản quy phạm pháp luật) quy định “Thường trực Hội đồng nhân dân cấp tỉnh, Chủ tịch Ủy ban nhân dân cấp tỉnh chỉ đạo việc lập danh mục văn bản quy định chi tiết luật, nghị quyết của Quốc hội, pháp lệnh, nghị quyết của Ủy ban Thường vụ Quốc hội, lệnh, quyết định của Chủ tịch nước mà Hội đồng nhân dân cấp tỉnh, Ủy ban nhân dân cấp tỉnh được giao ban hành”.

Tuy nhiên, thực tế, còn nhiều văn bản do Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ Bộ trưởng, Thủ trưởng cơ quan ngang bộ giao Hội đồng nhân dân và Ủy ban nhân dân tỉnh ban hành văn bản quy định chi tiết; do đó, để kịp thời rà soát, theo dõi việc tham mưu ban hành văn bản quy định chi tiết các văn bản của Trung ương, đề nghị điều chỉnh nội dung tại khoản 2 Điều 82 thành: “Thường trực Hội đồng nhân dân cấp tỉnh, Chủ tịch Ủy ban nhân dân cấp tỉnh chỉ đạo việc lập danh mục văn bản quy định chi tiết luật, nghị quyết của Quốc hội, pháp lệnh, nghị quyết của Ủy ban Thường vụ Quốc hội, lệnh, quyết định của Chủ tịch nước, Nghị định của Chính phủ, Quyết định của Thủ tướng Chính phủ, Thông tư của Bộ trưởng, Thủ trưởng cơ quan ngang bộ mà Hội đồng nhân dân cấp tỉnh, Ủy ban nhân dân cấp tỉnh được giao ban hành”.

- Về thẩm quyền ban hành văn bản quy phạm pháp luật của cấp huyện: Tại Điều 30 Luật ban hành văn bản quy phạm pháp luật hiện hành chỉ cho phép Hội đồng nhân dân, Ủy ban nhân dân cấp huyện và cấp xã ban hành văn bản quy phạm pháp luật trong trường hợp được Luật giao; tuy nhiên thực tế rất ít văn bản Luật lại giao thẩm quyền cụ thể hóa các vấn đề đến cấp huyện và cấp xã. Ngược lại, một số địa phương trong quá trình triển khai thực hiện nhiệm vụ (nhất là cấp huyện) có thể gặp một số vấn đề cần ban hành văn bản quy phạm pháp luật để điều chỉnh nhưng do Luật không giao nên không ban hành được. Do đó, đề nghị cơ quan soạn thảo nghiên cứu, ngoài trường hợp được Luật giao, nếu được thì nên quy định cho cấp huyện được quyền ban văn bản quy phạm pháp luật để quy định các chính sách đặc thù, các biện pháp để phát triển kinh tế - xã hội của địa phương phù hợp với nhu cầu, điều kiện thực tế của địa phương.

- Về thực hiện quy trình xây dựng chính sách: Luật ban hành văn bản quy phạm pháp luật hiện hành quy định việc đánh giá tác động chính sách đối với nghị quyết của HĐND cấp tỉnh có nội dung quy định tại khoản 2, 3, và 4 Điều 27 Luật (dự án Luật sửa đổi, bổ sung chỉ quy định việc đánh giá động chính sách đối với nghị quyết của Hội đồng nhân dân cấp tỉnh có nội dung quy định tại khoản 4 Điều 27) theo quy trình từ Điều 112 đến Điều 116 Luật ban hành văn bản quy phạm pháp luật hiện hành và tách riêng với quy trình soạn thảo văn bản, cụ thể: Theo quy định của Luật hiện hành thì cần phải xây dựng nội dung chính sách sau đó thực hiện đánh giá tác động chính sách đó, lấy ý kiến góp ý, thẩm định, thông qua thành viên Ủy ban nhân dân tỉnh rồi mới trình Thường trực Hội đồng nhân dân tỉnh chấp thuận; nếu chính sách đó được chấp thuận thì cơ quan soạn thảo mới tiến hành xây dựng Nghị quyết và thực hiện các quy trình tiếp theo. Việc quy định phải thực hiện đánh giá tác động chính sách đối với văn bản quy phạm pháp luật quy định chính sách đặc thù là cần thiết nhằm bảo đảm tính khả thi của văn bản quy phạm pháp luật sau khi ban hành; tuy nhiên quy định phải tách riêng quy trình đánh giá tác động chính sách và quy trình soạn thảo văn bản đối với nghị quyết do Hội đồng nhân dân tỉnh ban hành là chưa phù hợp vì các văn bản này thường có nội dung tương đối ngắn và ít phức tạp so với các dự án Luật; do đó, đề nghị cơ quan soạn thảo sửa đổi dự án Luật theo hướng cho phép địa phương lồng ghép quy trình đánh giá tác động chính sách vào quy trình soạn thảo văn bản nhằm đơn giản hóa thủ tục xây dựng văn bản quy phạm pháp luật, tiết kiệm thời gian, công sức cho các cơ quan tham mưu, không tách riêng thành 02 quy trình như quy định của Luật hiện hành.

- Về quy định: “Văn bản quy phạm pháp luật hết hiệu lực thì văn bản quy phạm pháp luật quy định chi tiết thi hành văn bản đó cũng đồng thời hết hiệu lực” tại khoản 4 Điều 154 Luật ban hành văn bản quy phạm pháp luật hiện hành, quy định này thời gian qua gây khó khăn cho các cơ quan trong quá trình áp dụng pháp luật vào thực tiễn quản lý nhà nước. Thực tế triển khai quy định này rất khó áp dụng và gây nên nhiều cách hiểu khác nhau. Cụ thể như, văn bản quy định chi tiết (cả Trung ương và địa phương) ngoài quy định những nội dung trong văn bản được quy định chi tiết còn quy định, hướng dẫn một số nội dung khác có liên quan hoặc một văn bản quy phạm pháp luật quy định chi tiết nội dung của nhiều văn bản quy phạm pháp luật; trong trường hợp này, khi văn bản quy phạm pháp luật hết hiệu lực thì văn bản quy định chi tiết có đương nhiên hết hiệu lực hay không? Mặt khác, nếu các văn bản này đương nhiên hết hiệu lực mà cơ quan có thẩm quyền chưa kịp ban hành văn bản quy định chi tiết thay thế thì sẽ áp dụng quy định nào để điều chỉnh các quan hệ xã hội trong văn bản quy định chi tiết đã hết hiệu lực?

Thực tế thời gian qua các cơ quan Trung ương như Chính phủ và các Bộ ban hành văn bản thường rất chậm, không đảm bảo quy định nói trên hoặc sát thời điểm văn bản luật có hiệu lực mới ban hành văn bản quy định chi tiết (trong khi đó lại có nội dung giao tiếp về cho Hội đồng nhân dân, Ủy ban nhân dân tỉnh quy định làm cho địa phương lúng túng trong ban hành văn bản). Nếu áp dụng đúng như quy định nói trên thì thường xuyên có tình trạng có những khoảng thời gian không có văn bản để quản lý. Do đó, đề nghị cơ quan soạn thảo nghiên cứu bỏ quy định tại khoản 4 Điều 151 Luật ban hành văn bản quy phạm pháp luật; đồng thời kế thừa các quy định về hết hiệu lực của văn bản quy phạm pháp luật theo quy định của Luật ban hành văn bản quy phạm pháp luật năm 2008, cụ thể, Thường trực Hội đồng nhân dân tỉnh đề nghị cơ quan soạn thảo quy định văn bản quy phạm pháp luật chỉ hết hiệu lực trong các trường hợp sau:

- Hết thời hạn có hiệu lực đã được quy định trong văn bản.

- Được sửa đổi, bổ sung hoặc thay thế bằng văn bản mới của chính cơ quan nhà nước đã ban hành văn bản đó.

- Bị hủy bỏ hoặc bãi bỏ bằng một văn bản của cơ quan nhà nước có thẩm quyền./.