Cần siết chặt công tác quản lý để nguồn giống được đảm bảo chất lượng

Ngày đăng bài: 18/12/2017 | Tác giả: Nguyễn Lâm

Giống là yếu tố rất quan trọng, quyết định đến năng suất, chất lượng, hiệu quả trong sản xuất nông nghiệp. Việc lựa chọn giống đòi hỏi phải tuân thủ theo một quy trình nghiêm ngặt theo kinh nghiệm dân gian hoặc lai tạo giống theo tiến bộ khoa học – kỹ thuật. Thế nhưng do nhu cầu hám lợi trước mắt mà một số cơ sở sản xuất giống họ đã xem nhẹ khâu này, đều này đã vô tình tạo ra những cây giống thiếu chất lượng, gây nên hệ lụy không tốt về năng suất, chất lượng sản phẩm sau một khoảng thời gian dài vun trồng, chăm sóc.

Ban Kinh tế - ngân sách HĐND tỉnh khảo sát tình hình sản xuất cây giống tại Trung tâm nông nghiệp ứng dụng công nghệ cao năm 2016 (ảnh: Mộng Ni)

Ông Nguyễn Văn Quới, Trưởng Ban Kinh tế - ngân sách HĐND tỉnh phản ánh “hiện nay có nhiều cơ sở, ghe bán giống cây trồng (cây dừa và cây ăn quả) không rõ xuất xứ, chất lượng giống cây trồng kém gây thiệt hại cho người tiêu dùng, thiệt hại cho sản xuất nông nghiệp của tỉnh. Đã có trường hợp người tiêu dùng ham rẻ hoặc thiếu kinh nghiệm mua phải giống cây kém chất lượng đem về trồng và chịu thiệt hại nặng”.

Thiệt hại do giống không đảm bảo chất lượng không chỉ xảy ra ngay trước mắt mà còn gây một hậu quả nghiêm trọng về lợi ích kinh tế của một quá trình dài chăm sóc do chất lượng, năng suất sản phẩm không như mong đợi. Để phát hiện và kịp thời chấn chỉnh tình trạng cây giống kém chất lượng, từ ngày 01/01/2017 đến ngày 20/8/2017, Thanh tra Sở Nông nghiệp và Phát triển nông thôn đã kiểm tra 88 cơ sở sản xuất, kinh doanh giống cây trồng trên địa bàn 4 huyện chuyên sản xuất giống của tỉnh: Chợ Lách, Mỏ Cày Bắc, Giồng Trôm, Châu Thành thấy rằng các cơ sở sản xuất kinh doanh không có đăng ký kinh doanh sản xuất giống, không có hồ sơ công bố Tiêu chuẩn chất lượng sản phẩm giống, không có hồ sơ chứng nhận cây đầu dòng, vườn cây đầu dòng, cây mẹ.

Theo ông Bùi Văn Lâm, Giám đốc Sở Nông nghiệp và Phát triển nông thôn, thời gian qua, ngành đã có nhiều biện pháp để thực hiện kiểm soát tốt công tác quản lý giống trên địa bàn tỉnh, tuy nhiên vẫn chưa khắc phục được triệt để tình trạng giống kém chất lượng, do một số hạn chế trong công tác quản lý giống, cụ thể:

Đa số hộ sản xuất giống cây trồng hiện nay trên địa bàn tỉnh Bến Tre còn mang tính truyền thống, kinh nghiệm, phát triển thành làng nghề, người dân tận dụng diện tích sẵn có của gia đình để tham gia sản xuất giống cây trồng (cây mẹ, cây đầu dòng của gia đình chưa được cơ quan có thẩm quyền công nhận hoặc mua mắt ghép của những nhà vườn có sản phẩm nổi tiếng ở địa phương).

Các cơ sở kinh doanh không có hợp đồng mua bán nguồn nguyên liệu giống cây trồng, không chứng minh được nguồn gốc cây giống. Trong quá trình thanh tra, có một số hộ có hồ sơ, nguồn gốc xuất xứ giống, công bố tiêu chuẩn chất lượng,... nhưng đây cũng là hình thức mang tính đối phó, không áp dụng đúng những giấy tờ đã có.

Các hộ sản xuất giống cây trồng là những người nông dân, đa số chưa qua tập huấn chuyên môn về lĩnh vực sản xuất giống. Bên cạnh, trình độ kiến thức của một số cơ sở còn hạn chế nên không biết các quy định pháp luật về điều kiện sản xuất giống.

Những hộ sản xuất gia đình mang tính chất sản xuất gia công để bán lại cho các thương lái nên không đăng ký giấy phép kinh doanh. Một số hộ sản xuất giống cây trồng theo thời vụ trong thời gian ngắn (hết vụ thì nghỉ) nên công tác quản lý cây giống gặp rất nhiều khó khăn.

Riêng đối với việc sản xuất dừa giống hiện nay tại địa phương, nông dân thực hiện bằng phương pháp nhân giống hữu tính (ươm từ trái giống), hiện chưa có văn bản quy định quản lý sản xuất, kinh doanh cây giống theo phương pháp hữu tính (đã được nêu trong dự thảo của Luật trồng trọt, dự kiến thông quan Quốc hội năm 2018).

Cơ quan chuyên ngành (Chi cục Trồng trọt và Bảo vệ thực vật) và địa phương thời gian qua tuy có truyên truyền, vận động, nhắc nhở, kiểm tra xử lý nhưng chưa sâu rộng (số lượng hộ sản xuất giống cây trồng quá lớn, khoảng 4.000 hộ) để người tham gia trong quá trình sản xuất, kinh doanh giống cây trồng thực hiện đúng quy định pháp luật.

Thời gian qua, chưa có sự phân công quản lý của ngành chuyên môn và địa phương, thiếu sự phối hợp và văn bản pháp luật chưa đồng bộ; có văn bản quản lý, nhưng chưa có văn bản chế tài.

Ông Bùi Văn Lâm, Giám đốc Sở Nông nghiệp và Phát triển nông thôn trao đổi về tình hình sản xuất cây giống và đề xuất giải pháp quản lý tại Kỳ họp thứ 6, HĐND tỉnh, khóa IX (ảnh: Nguyễn Lâm)

Tại kỳ họp thứ 6, HĐND tỉnh, khóa IX, HĐND tỉnh đã đưa ra một số giải pháp quản lý, nâng cao chất lượng giống cây trồng của tỉnh trong thời gian tới, HĐND tỉnh đề nghị UBND tỉnh thực hiện các công việc sau:

Ban hành các quyết định về việc quản lý cây giống, quản lý quá trình sản xuất, kinh doanh giống cây trồng trên địa bàn tỉnh đảm bảo theo quy định pháp luật.

Rà soát, thống kê các cơ sở, hộ tham gia sản xuất, kinh doanh giống cây trồng để đưa vào danh sách quản lý và buộc thực hiện các điều kiện sản xuất, kinh doanh giống cây trồng đảm bảo chất lượng theo quy định của pháp luật.

Tăng cường công tác tuyên truyền, hướng dẫn, vận động người dân sản xuất, kinh doanh cây giống đảm bảo chất lượng; công khai, minh bạch thông tin về chất lượng cây giống. Tăng cường thanh tra, kiểm tra, xử lý vi phạm đối với các cơ sở sản xuất, kinh doanh giống cây trồng.

Tổ chức khảo sát thị trường, xác định nhu cầu về cây giống để định hướng cho người dân sản xuất, kinh doanh cây giống đáp ứng theo nhu cầu của thị trường.

Nghiên cứu ứng dụng khoa học công nghệ và các phương pháp mới trong sản xuất, lai tạo giống cây trồng để nâng cao chất lượng cây giống và hiệu quả kinh tế trong sản xuất, kinh doanh giống cây trồng.

Xây dựng chiến lược tổng thể và đồng bộ phát triển giống cây trồng của tỉnh./.

Bài ảnh: Nguyễn Lâm